Böyle bir işi İtalyanca çevirebilir misiniz?

Bu bir Açık kaynak-Katkı. Berliner Verlag herkese ilgilendiğini verir OlasılıkAlaka düzeyi ve profesyonel kalite standartlarına sahip metinler sunmak.

Literatür çevirisi büyüleyici bir konudur. Metinler için yumuşak noktam ve 25 yıldır İtalya'da yaşadığım gerçeğiyle, bazen İtalyanca çeviride bir Alman kitabı veya Almanca bir İtalyan çalışması okudum. Her iki dilde de bir kitap okumak heyecan verici.

Milan havaalanında, son zamanlarda Charlotte Gneuß '”Gittersee” i İtalyanca “I Confidti” (sırdaşlar) çevirisinde ellerime aldım. Zaten uçuş sırasında okumaya başladım ve Alman orijinaline de göz atabileceğimi biliyordum. Roman sonunda olduğu zaman Alman Kitap Ödülü 2023 ile bağlantılı olarak “Gittersee” i duydum ve o zaman kız kardeşime tavsiye ettim: Bir kitap var, yani yaşadığınız bölge! Kendisi ve komşusu için satın almıştı. Yine devlet güvenliği, bir Cumhuriyet uçuşu ve sistemin sınırları hakkında olduğunu biliyordum, aynı zamanda gençlerin zorlukla aydınlatılmış perspektifine hassas bir yaklaşım olduğunu da biliyordum.

1972'de Berlin yakınlarındaki Strausberg'de doğduğunda, roman da ilgimi uyandırdı ve 1976'da 1976'da İtalyanca çeviride bir hikaye okumaya başladım. Bu nasıl olurdu? Sinema ziyaretini hatırladım. Uzun süredir İtalya'da yaşamadım, 2003 yılının sonunda, 2004'ün başlarında, ilk kez “Good Lenin” i gördüğümde olmalıydı: İtalyan versiyonunda, İtalyan sinemasının ortasında. Garip hissettim çünkü bir yandan senden çok daha fazlasını anladım ve yine de dilsel olarak daha az, umutsuz ve bunun veya cümlenin orijinalinde ne olduğunu bilmek istedim. Yanımda oturanlardan başka yerlerde güldüm.

1992'de Batı Almanya'da doğan bir yazarın GDR'de yaşam hakkında bir roman yazamasa da, Almanya'da zaten ateşli bir tartışmaya yol açan bir kitap nasıl olur? Çift gözlükle okudum, heyecan verici sahnelenen hikayenin seyrini takip ettim ve aynı zamanda İtalyan okuyucunun bireysel sahnelere ne yorumlayacağını merak ettim. Bazı tökezleyen bloklar var. Bu yüzden kızıma cümleyi gösterdim: “Coro, Amicizia'da Noi Rispondemmo.” Hiçbir İtalyan bununla hiçbir şey yapamayacağını kabul etti. Onlar kendileri, iki dilli büyüdüler, ikisi de değil.

Şimdi Gneuss klasik gerçek konuşmayı kullanmıyor ve bazen konuşulan kelimeleri cümlenin arkasındaki virgülden sonra koyuyor. Yakında İtalyan kitabında bunu fark ettiniz. Yine de: “Koroda cevap verdik, dostluk” ancak özgür Alman gençliğinin selamını biliyorsanız başka bir dilde anlaşılabilir. Aksi takdirde cümle kesinlikle bir anlam ifade etmez. Büyük bir merakla okumaya devam ettim ve olağandışı cümle yapısına izin vermedim, muhtemelen benim için ana dili konuşmacılardan daha karmaşık. Kafanın arkasında her zaman orijinalde bir şeyin nasıl formüle edildiği sorusu.

3 Haziran 1979'da Karl-Marx-Allee ile evlenirken büyük kırmızı bayraklarla Fdjler.SMID/IGIGO

Özellikle başarılı bir cümlenin altını çizdim, daha sonra bunu Alman metninde bire bir buldum. 16 yaşındaki kahramanı Karin, arkadaşı, ilk büyük sevgisi, onun için ya da her ikisiyle artık doğru olmayan neyin ilerlediğini anlamaya çalışır: “Paul başına Sapevo Che Cosa Fosse Tutto. Orijinalde şöyle diyor: “Paul'ün ne olduğunu bilmiyordum. Benim için Paul her şeydi.” Dresden'e daha kesin olarak indi: Gittersee'de kız kardeşim bana kitabını verdi. Başlamıştı, ama sıkışmıştı. Biraz zor okuyor, komşu da kastedildi. Kesinlikle gerçek konuşma nedeniyle, Almanca'da nasıl çalıştığını görmek beni düşündüm ve heyecanlandım. Yani, güzel. Başlangıçta alışmak biraz zaman alır, ancak kısa bir süre sonra sorunsuz bir şekilde okumak gerekir.

Şarap ateşi fasulyesi koklandı, etrafta vızıldamadı

Şimdi yayınlarda aramadan hatalarla karşılaşma yeteneğine sahibim. Gözümü yakalarlar. Düzeltme hataları veya gereksiz kelimeler klasiklerdir, ancak “Gittersee” i fark etmedim. Bazen tutarsızlıklardır.

Bir noktada, Cumartesi günü ve daha sonra aniden Cuma günü gerçekleşmesi gereken planlı bir parti ile ilgilidir. İtalyanca ve Lo'da aynı yeri kontrol ettim ve – çevirmene iltifat – hata orada ortadan kaldırıldı. Öte yandan fete güzel bir kelimedir. Dille ilgilenenlere duyarlıyım. Ve bu nedenle kaçınılmaz olarak çamur pantolonu veya “büyük sinema” gibi yeni Alman terimleri ve deyimlerine rastladı. Krepler Dresden, belki krep plinsen olarak adlandırıldı. Kızlar topları atarlar ve Schnapps Bunny, araştırıyorum ve akrabaları da soruyorum. Hayır, böyle bir şey yoktu. Rum topları bir fırındı ve bir fırın. Şarap ateşi fasulyesi kemerli.

Delitzsch'de Weinbrand Bean ProductionKillig/imageo

1976'da “Stalin'den Kaynaklı” mı?

Alkol olmadan bile, çağdaş, şüpheli bir yöne rastladım. Kızlar Berlin'den balmumu sürümü yayınlandığında “Partinin Şarkısı” boyunca şarkı söylediğinde, orijinal metin – daha sonra yeniden yapıldı – her zaman doğru olan partinin hala Stalin tarafından “kaynaklandığı”. Stalin! 1976? Ama düşüncelerimde sorgulamam sadece içgüdüsel olarak rahatsız edici değildi. Buna ek olarak, ışıklar sürekli ikinci okumadaydı: İtalyanca başka bir yol değil mi? Oh, bunun anlamı buydu!

Ancak bir sahnede, çevirmen için de yararlı olan sanatsal özgürlükle çok ileri gittim. Bekçi, öğrencilerin bildiği bir şey olarak tanıtıldı, “ama aslında sadece büyük mola sırasında rulo sattı ya da yaprakları birlikte sıralıyor.” İtalyanca tamamen farklı bir şey vardı. Ve: Okulda ekmek satışları nerede? Çoğu zaman İtalyan sütü olarak adlandırıldı (daha düşük seviyede, ancak bu belki de 1970'lerde farklıydı). “I Configti” diyor ki: “… lo vedevamo solo quando, dopo la distribuzione del latte, riportavamo le bottiglie vuote nella sua stanza spoglia.” (Onu sadece süt çıkışından sonra boş şişeleri Karges odasına getirdiğimizde gördük.) Süt şişeleri, tam olarak! Peki yaprak konisi neden iptal edildi? Kim böyle bir şey karar verir, bir çevirmen nasıl geçer?

Okuduktan sonra toplantılara ve incelemelere tırmandığımda, olası bir açıklamaya rastladım: Yazar Ingo Schulze'den, sonraki izlenimde kısmen dikkate alınan GDR'ye özgü bağlamla ilgili yorumların bir listesi verildi. İtalyan çevirmen muhtemelen süt şişelerinden bahsettiği bu “düzeltilmiş” versiyonu tercüme etmişti. Kız kardeşimin kitabı 2. Baskı 2023'tür. İtalyan baskısı 2024'te yayınlandı.

Fakat. Sandviçler veya süt kırın, bu hikayede ne değişiyor? Hiçbir şey, tarih hakkında hiçbir şey. Ancak güvenilirliklerinde, özgünlükleri. Tıpkı dahil olan insanların düşüncelerinin ve duygularının davranışını anlamak istediğimiz gibi, o zaman GDR'de böyle olabileceğine inanmak istiyoruz.

Yazar Charlotte Gleuß, 1970'lerin sonunda GDR'deki aile koşulları hakkında yazdı.Ina Schoenenburg/Ostkreuz

Yine de: Orijinal ve çeviri harika başarılı

Bu bir polemik değil ve benim için hiçbir şey, gerçeklerle ilgilenmeyen bir romandan daha fazla değil, daha ziyade bir kurgu ile sanatsal dil araçlarıyla, hatta “kültürel ödenek” suçlamasını gündeme getiriyor. Bununla birlikte, yani, günlük yaşamın ayrıntıları açıklansa bile, terimler uygun, hikayeye inanırsınız ve içinde kalırsınız. Çok sık tökezlerseniz, bir çalışmayı yolda reddetmek mantıklıdır: Stasi ile nasıl olduğunu biliyorsunuz!

Ve bu bir utanç olurdu, çünkü ebeveynleri Dresden'de büyüyen Charlotte Gense, bence harika başarılı oldu. Yoğun ve akıllıca iç içe geçmiş anlatım telleri ile, akıllıca aşamalı eylemde sevgi ve güven, sessizlik ve ihanet arasındaki dar çizgiyi parlatır. Genç kahramanın endişesi ve kaybı okuyucu için neredeyse fiziksel olarak fark edilir.

İtalyan kitap başlığı da çok iyi bir seçimdir. “Ben Confignti”, bunlar ilk olarak kişisel şeyler söyleyen tanıdık insanlar yakın. Yani olumlu, derinden insan. Sadece okurken açılan verilen bağlamda, “Confignti” de muhbirler veya sivri uçlar olabilir. Ve ilk büyük aşk söz konusu olduğunda – neyin iyi veya doğru olduğunu biliyorsunuz. Bir gecede kaybolan genç adam Paul, Karin için her şeydi. Ayrıca, İtalyan baskısının omurgasındaki alıntı: “Ma Come Era olasılık ücreti Qualcosa di giusto sbagliato.” (“Ama her şey yanlış olduğunda nasıl doğru bir şey yapmalısınız.”)

Charlotte Gneuß doğru şeyi yaptı ve gerçekten iyi bir roman yazdı. Daha titizlik ve yayıncının veya danışmanların tarihsel bağlamdaki tutarlılığa yardımcı olma çabalarıyla, başarılı çıkışları daha az medya ancak sürekli olarak yardımsever bir dikkat almış olabilir.

Anke Krügel 1972'de Berlin yakınlarındaki Strausberg'de doğdu ve bir iş ekonomisti. 2001'den beri İtalya'da yaşıyor ve bir pazarlama metinleri olarak çalışıyor – önce orada, şimdi İsviçre'de. Edebiyat metinleri bölüm -zaman yazar, düzenleme ve tercüme eder ve blogunda İtalya'daki “La Alman Vita” ı anlatır.

Bu, açık kaynak girişimimizin bir parçası olarak gönderilen bir katkıdır. Açık kaynak ile Berlin Verlag, ilgilenen herkese içerik ve profesyonel kalite standartlarına sahip metinler sunma fırsatı verir. Seçilen makaleler yayınlanır ve ödüllendirilir.

Bu makale Creative Commons lisansına tabidir (CC BY-NC-NOD 4.0). Yazar ve Berliner Zeitung adını vererek ve herhangi bir işlem hariç olmak üzere, genel halk tarafından ticari olmayan amaçlar için serbestçe kullanılabilir.